Urząd Miejski w Pyzdrach

Wodociąg z Pyzdr do Bydgoszczy

    Na ekspozycji założonego w 2012 roku w Bydgoszczy Muzeum Wodociągów znajduje się eksponat z Pyzdr. Opatrzony został on informacją o mieście oraz znajdujących się w nim historycznych wodociągach. Muzeum w Pyzdrach oddało w depozyt jeden z dwóch posiadanych fragmentów drewnianych rur wodociągowych pochodzących z założonych w XVI wieku w Pyzdrach wodociągów miejskich.
    O wodociągach w Pyzdrach pisał już 1863 roku redaktor „Tygodnika Ilustrowanego”: „spostrzegać się także dają ostatki dawnych wodociągów, co jeszcze pod brukami się znajdują, lecz zginęły wszystkie inne zamożności ślady". I tak pamięć o wodociągu zaginęła do roku 1957, w którym to, w wykopach na ulicy Kościuszki znalezione zostały resztki drewnianej rury kanalizacyjnej. Jedna z rur (nie wiem dokładnie ile było odkrytych rur) trafiła do zbiorów utworzonego w tym czasie Muzeum Ziemi Pyzdrskiej. Drugi fragment rury, ten który został wypożyczony do Bydgoszczy udało mi się odnaleźć w piwnicach jednego z domów przy ulicy Kaliskiej.
    Wodociąg w Pyzdrach został założony w 1 połowie XVI wieku. Jak wszystko w tym mieście nie obyło się bez aprobaty i odpowiednich dokumentów wystawionych przez króla. W jednym z późniejszych dokumentów czytamy: „Mieszczanie czerpali utrzymanie dla siebie z warzenia piwa, a nie mając pod dostatkiem wody, która mieli wozić i przez co cierpią niewygodę i ponoszą koszt wielki, proszą króla o pozwolenie na urządzenie wodociągu na rynku miejskim (constmere aquaductum et canalia, et in cineulo civitalis calocare) stąd zaś, aby każdy mógł do domu swojego przez rury podziemne wodę prowadzić król Zygmunt (I Stary) uczynił im zadość przywilejem z roku 1539. Zastrzega król, że wodociąg ma być zbudowany przez miasto, natomiast zezwala, aby czerpano wodę ze źródeł wsi Dłuska”. I dalej w dokumencie możemy dowiedzieć się o tym, że: „Obmyślenie sposobu pokrycia kosztów, tudzież prawa obciążania przewidywanych dochodów na potrzeby ogólne miasta pozostawia urzędowi miejskiemu, który też mocen będzie nałożyć podatek na wszystkich mieszczan w przypadku gdyby, kiedy zaszła potrzeba większej naprawy urządzeń wodociągowych”. Jak świadczą późniejsze archiwalia wodociąg w Pyzdrach działał sprawnie.
    W sto lat później, w latach 1628-1632 mieszkańcy Pyzdr nadal płacą czynsz za wodociągi. Jak długo korzystano z drewnianych wodociągów w Pyzdrach trudno jest dziś jednoznacznie określić. Najprawdopodobniej ich kres nastąpił wkrótce po roku 1655, kiedy to najazd szwedzki i późniejsze wojny i kataklizmy doprowadziły do upadku miasta w pierwszej dekadzie XVIII wieku. Najprawdopodobniej w tym czasie zaniechano prób odbudowy wodociągów w mieście.
    Zapraszamy  serdecznie do odwiedzenia zarówno muzeum w Pyzdrach jak i osobliwego, jedynego w Polsce Muzeum Wodociągów w Bydgoszczy. Muzeum mieści się w zabytkowej, wieży ciśnień w Bydgoszczy. Jego kierownikiem jest pochodzący z Wrześni mgr Tomek Sypniewski.
    Na zdjęciach autorstwa Tomasza Sypniewskiego przedstawione jest wnętrze ekspozycji oraz budynek muzeum w Bydgoszczy.

R. Michał Czerniak

• 
• 
•